دیدگاه مذاهب و علمای اهل سنت و جماعت در مورد حکم جشن گرفتن، تبریک گفتن و تبادل هدیه برای کریسمس و سال نو مسیحی ها
به قلم: شیخ عبدالرزاق المهدی
ترجمه: ابوعبدالله جاف جوانرو
رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: من تشبَّهَ بقومٍ فهوَ منهم (ابوداود۴۰۳۱- احمد ۵۱۱۴). هر که خود را به قومی شبیه کند، از آنهاست.
علما به اتفاق آرا اتفاق نظر دارند که مسلمانان مجاز به جشن گرفتن یا شرکت در اعیاد مشرکان نیستند، و همچنین تبریک گفتن به آنها یا تبادل هدیه و شیرینی، زیرا اینها اعیاد مذهبی خاص قوم خود هستند.
برخی از مردم ممکن است سهلانگار باشند و متوجه میزان تخلف نباشند!
پیامبر (صلی الله علیه و سلم) در مورد الگوبرداری و تقلید از آنها هشدار داد و فرمود: «شما به راستی از راه و روش کسانی که پیش از شما بودند، وجب به وجب، و ذراع به ذراع، پیروی خواهید کرد، تا جایی که اگر آنها وارد سوراخ سوسماری شدند، شما نیز وارد آن خواهید شد.» (روایت ابوسعید خدری).
احمد، ابوداود و ابن حبان با سند معتبر از ابن عمر روایت کردهاند که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «هر کس خود را به قومی شبیه کند، از آن قوم است.»
عمر (رضی الله عنه) فرمود: «از دشمنان خدا در ایام عیدشان دوری کنید.» این روایت را بیهقی در السنن (۱۸۸۶۲) با سند معتبر روایت کرده است.
هدیه دادن به کسانی که این اعیاد و رویدادها را جشن میگیرند نیز جایز نیست؛ در واقع، برخی از علمای حنفی تا آنجا پیش رفتهاند که این کار را کفر میدانند.
اینها نظرات چهار مذهب فکری است:
مذهب حنفی:
فقیه زیلعی در تبین الحقائق (۶/۲۲۸) گفته است: «صدقه دادن به مناسبت نوروز و سایر اعیاد ایرانی جایز نیست، بلکه کفر است.»
ابوحفص گفت: «اگر کسی ۵۰ سال خدا را عبادت کند، اما در نوروز (سال نو ایرانی) به مشرکان تخم مرغ بدهد و آن روز را بزرگ بشمارد، کفر ورزیده و اعمالش هدر رفته است.»
مذهب مالکی:
ابن الحاج در کتاب خود «المدخل» (۲/۴۷-۴۸) از ابن القاسم نقل میکند که گفته است:
«مسلمانان مجاز نیستند چیزی مربوط به اعیاد مسیحیان، نه گوشت، نه غذا، نه لباس، به آنها بفروشند، نه حیواناتی به آنها قرض دهند و نه در هیچ چیز مربوط به دینشان به آنها کمک کنند، زیرا این کار شرک آنها را بزرگ جلوه میدهد و کفر آنها را ترویج میدهد. حاکمان باید مسلمانان را از انجام این کار منع کنند. این نظر مالک و دیگران است. من کسی را نمیشناسم که با این مخالف باشد.»
مکتب شافعی:
مغنی المحتاج (۵/۵۲۶) چنین میگوید:
«و او کسی را که در اعیادشان با کافران موافقت کند… و کسی را که به غیرمسلمان بگوید «ای حاجی» و کسی را که عیدش را به او تبریک بگوید، عذاب خواهد کرد.» پایان نقل قول.
مکتب حنبلی:
در کتاب الاقنا آمده است: «شرکت در اعیاد یهود و نصاری، فروش کالا به آنها در این اعیاد و دادن هدیه به آنها در این اعیاد حرام است.»
شیخ ابن تیمیه گفته است:
«همانطور که نباید در اعیادشان از یهودیان، مسیحیان و مشرکان تقلید کرد، نباید به مسلمانی که در این مورد از آنها تقلید میکند، کمک کرد، بلکه باید از او منع کرد…»
هیچ مسلمانی نباید در این اعیاد صرفاً به خاطر عید یا چیزی شبیه به آن هدیه بدهد، زیرا این کار به منزله کمک به اعمال ناشایست است.
ابن قیم در کتاب «احکام اهل ذمه» ۱/۱۴۴ میگوید:
«اما تبریک گفتن به آنها به خاطر شعائر خاص کفرشان، به اتفاق آرا حرام است، مانند تبریک گفتن اعیاد به آنها با گفتن «عید شما مبارک» و مانند آن. اگر گوینده این جمله کافر نباشد، از جمله حرامهاست.»