ولې اسلامي امارت (دارالاسلام) د متخاصمو هیوادونو په وړاندې روښانه او متقابله پالیسي نه غوره کوي؟
دا موضوع په څو مهمو ټکو کې تحلیل کیدی شي:
۱. په ډیپلوماسۍ کې د “متقابل عمل” اصل (Reciprocity)
په نړیوالو اړیکو کې متقابل عمل د یو هیواد د عزت او حاکمیت نښه ده. که ځینې هیوادونه (لکه چین، ګاونډیان یا غربي قدرتونه) په نړیوالو ناستو کې د افغانستان په اړه منفي دریځ نیسي، اسلامي امارت باید د یوازېني تعامل پر ځای، د فشار له وسیلو کار واخلي. تر اوسه د امارت سیاست ډیر “تعاملي” پاتې شوی، چې متخاصمو هیوادونو ترې ناوړه ګټه اخیستې ده.
۲. اقتصادي محدودیتونه او د پروژو وضعیت
یو له هغو لاملونو چې امارت یې د سختې متقابلې پالیسۍ څخه منع کړی، اقتصادي اړتیا ده. د مثال په توګه، د مس عینک کان په څیر پروژو کې چین له کلونو راهیسې بدعهدي کوي، خو د افغانستان حکومت د دې لپاره چې دا لویه پانګه اچونه له لاسه ورنکړي، د چین د سیاسي شیطنتونو په وړاندې له نرمښت څخه کار اخلي.
۳. د رسمیت پېژندنې هڅې او “ستراتیژیکه حوصله”
اسلامي امارت له تیرو دریو کلونو راهیسې د “ستراتیژیکې حوصلې” سیاست پر مخ وړي ترڅو نړیوال مشروعیت او رسمیت پېژندنه ترلاسه کړي. دا ویره شتون لري چې که له متخاصمو هیوادونو سره ډیپلوماټیکې اړیکې پرې شي یا سخت غبرګون وښودل شي، د رسمیت پېژندنې پروسه به نوره هم وځنډیږي او بندیزونه به سخت شي.
۴. د یوې تدوین شوې بهرنۍ دکتورین نشتوالی
تر اوسه د افغانستان په بهرني سیاست کې یو داسې لیکل شوی او روښانه دکتورین نشته چې د دوست او دښمن ترمنځ سرې کرښې په دقیق ډول وټاکي. کله چې د بهرنیو چارو وزارت تګلاره یوازې پر “اقتصادي محور” ولاړه وي، نو د مقابل لوري سیاسي مداخلې او تورونه کله ناکله بې ځوابه پاتې کیږي.
۵. د فشار د وسیلو کمښت
متخاصم هیوادونه ډیری وختونه د افغانستان شتمنۍ کنګل کړي یا یې په پولو باندې بندیزونه لګولي دي. امارت د دې لپاره چې ملت ته د ژوند اسانتیاوې برابرې کړي، مجبوره دی چې له داسې هیوادونو سره د “متقابل عمل” پر ځای د “تفاهم” لاره خپله کړي ترڅو د هیواد داخلي اقتصاد زیانمن نشي.
پایله او وړاندیز:
د دې لپاره چې دارالسلام یو مقتدر هیواد ثابت شي، باید له “صبر” څخه “اقتدار” ته لاړ شي. که یو هیواد په ملګرو ملتونو کې د افغانستان امنیت تر پوښتنې لاندې راولي، باید په کابل کې یې ډیپلوماټیک یا اقتصادي امتیازات محدود شي. یوازې “متقابل عمل” کولای شي چې د پردیو لاسوهنې پای ته ورسوي.