سوریه جولانی و باندش بیش از هر زمان دیگر، میدان بازی پیچیده ی توازنهای بینالمللی است.
ارائه دهنده: مجاهد مهاجر
بهصورت خلاصه و بر اساس یک چارچوب تحلیلی:
۱- گفته میشود الشرع پیش از انقلاب سوریه ارتباطاتی با نهادهای غربی داشته، فارغ از ماهیت این ارتباط.
۲- فرض غالب این است که پیش از انقلاب، برنامهای برای رساندن او به کاخ ریاست وجود نداشت.
۳- پس از سال ۲۰۱۶، این ارتباطات بهطور چشمگیری تقویت شد.
۴- روایتها حاکی از شکلگیری پروژهای برای تبدیل الشرع از چهرهٔ جهادی به بازیگر سیاسی است؛ با نقشآفرینی نهادهایی مانند Inter Mediate، نامهایی چون جوناثان پاول، و اشارههایی که به رابرت فورد نسبت داده میشود.
۵- ادعا میشود تمرکز هماهنگیها بر معرکهٔ حلب بوده است.
۶- پیشرویهای بعدی تا حماه، در این تحلیلها بهعنوان رخدادی غیرمنتظره توصیف میشود.
۷- پس از حماه، از مداخلات منطقهای برای جلوگیری از واکنش سخت روسیه سخن گفته میشود.
۸- برخی روایتها به نقش «بازیگران پشتپرده» در جلوگیری از سناریوهای نظامی بزرگتر (مانند حمص) اشاره دارند، در برابر دریافت تضمینهای سیاسی.
۹- سپس ادعا میشود الشرع مسیر تمرکز قدرت را در پیش گرفت و دولت نجات ادلب را بهعنوان ساختار سراسری تثبیت کرد.
۱۰- در این چارچوب، تغییرات و برکناریهایی در سطوح امنیتی نیز مطرح میشود.
۱۱- گفته میشود بریتانیا نقش فعالی در تثبیت موقت حاکمیت الشرع برای دورهای محدود ایفا کرده است.
۱۲- همزمان، از همراهی دولت ترامپ تحت فشار بازیگران منطقهای مانند قطر، عربستان و ترکیه سخن گفته میشود.
۱۳- طبق این تحلیلها، اسرائیل و بخشی از ساختار قدرت آمریکا با این مسیر مخالف بودهاند.
۱۴- حتی از طرحهای مستقل اسرائیل برای سوریه یاد میشود.
۱۵- و از مداخلهٔ آمریکا برای مهار آن سناریوها.
۱۶- در این روایت، فشار مستقیم واشنگتن بر الشرع برای اصلاح عملکردها (اقلیتها، فساد، نهادسازی…) نیز مطرح میشود.
۱۷- همچنین بحث بازطراحی دولت با نقشآفرینی مناف طلاس ذکر میگردد.
۱۸- مسئلهٔ «پروندهٔ نیروهای جهادی خارجی» بهعنوان یکی از نقاط اصطکاک معرفی میشود.
۱۹- نهایتاً موضوع انتخاب رئیسالوزرا به نقطهٔ کانونی میرسد.
نامهای مطرح در این تحلیلها
• ریاض حجاب – دارای بیشترین شانس در این روایتها، هرچند با مخالفتهایی
• ایمن الأصفری – گزینهٔ مورد توافق ولی فاقد تمایل شخصی
• فهد المصری – دارای حمایت خارجی اما با موقعیت متزلزل
• عبدالله الدردری – پیشنهادی که رد شده
• غسان عبود – نامی که صرفاً مطرح و سپس کنار گذاشته شد
بر اساس این برداشتها، هنوز کفهٔ ترازو به نفع ریاض حجاب سنگینتر توصیف میشود.
چرا رئیسالوزرا محور شده است؟
طبق این سناریو:
قرار است اصلاحاتی در اعلامیهٔ قانون اساسی موقت انجام شود،
و بخشی از اختیارات کلیدی از رئیس به رئیسالوزرا منتقل گردد.
یعنی:
کاهش تمرکز قدرت در ریاست
تقویت ساختار دولت
شکلگیری حاکمیت مشارکتیتر
تصویر ترسیمشده از آیندهٔ قدرت در این چارچوب تحلیلی، چنین نتیجهگیری میشود:
• الشرع با اختیارات محدودتر باقی میماند
• دولت بازآرایی میشود
• رئیسالوزرا به مرکز اجرایی واقعی تبدیل میگردد
• و دورهٔ انتقالی دوساله تثبیت میشود
اما یک ابهام اساسی پابرجاست:
آیا واگذاری واقعی قدرت رخ خواهد داد؟
زیرا همان روایتها تأکید دارند:
الشرع برای حفظ تمرکز قدرت، مقاومت جدی نشان خواهد داد.
فارغ از صحت این سناریوها، یک واقعیت انکارناپذیر است:
سوریه اکنون بیش از هر زمان دیگر، میدانِ بازیِ پیچیدهٔ توازنهای بینالمللی است.