حماس، انتخاب الحیه، سازماندهی ساختار رهبری و عدم تغییر قطب نمای آن
به قلم: عبدالله عالم
انتخاب الحیه، قبل از هر چیز، نشان میدهد که این جنبش نه تنها از گزینه مقاومت عقب نشینی نکرده، بلکه یکی از رهبران خود را که عمیقاً به این رویکرد متعهد است، انتخاب کرده است.
الحیه اهل نوار غزه و یکی از برجستهترین چهرههایی است که اشغالگران بارها سعی در ترور وی داشتهاند. الحیه از نظر خاستگاه حامی جنبش حماس ادامه طبیعی نسل رهبرانی استد که برای دفاع از آرمان فلسطین فداکاریهای شخصی و خانوادگی کردهاند.
بنابراین، انتخاب وی هم اهمیت نمادین و هم اهمیت سیاسی دارد و نشان میدهد که رهبری جنبش حماس همچنان معتقد است کسانی که هزینه میپردازند، برای رهبری مرحله فعلی مناسبتر هستند.
خلیل الحیه همچنین در داخل جنبش حماس به عنوان یکی از قویترین مدافعان تداوم رابطه با محور مقاومت شناخته میشود و آن را ستونی استراتژیک میداند که نمیتوان آن را به خطر انداخت و نادیده گرفت.
از منظر این جریان (در درون جنبش حماس)، فاصله گرفتن از این محور، آنطور که برخی ادعا میکنند، به میانهروی منجر نخواهد شد، بلکه به خلع سلاح جنبش، سلب قدرت آن و تبدیل آن به یک سازمان سیاسی عاری از اهرمهایی که طی چهار دهه فعالیت نظامی و سیاسی به دست آورده است، منجر خواهد شد. بنابراین، انتخاب الحیه این پیام روشن را می فرستد که این گزینه (پیوند و پیوستگی با محور مقاومت) همچنان از حمایت اکثریت در نهادهای درونی این جنبش برخوردار است.
پیام سوم مشخصاً داخلی است. طی چند ماه گذشته، جریان های مختلفی تلاش کردهاند تا ادعای وجود اختلافات عمیق در درون جنبش حماس – بین رهبری داخل و خارج از غزه، بین غزه و کرانه باختری و حتی بین جناحهای سیاسی مختلف آن – را ترویج کنند. با این حال، انتخاب الحیه توسط دفاتر مختلف سازمانی جنبش حماس، به ویژه دفتر کرانه باختری، تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهد و تأیید میکند که این جنبش، علیرغم شدت ضرباتی که متحمل شده است، همچنان قادر به یک تصمیم سازی و شکل دهی به یک برنامه سیاسی واحد است.
شاید مهمترین پیام انتخاب الحیه این باشد که جنبش حماس، با وجود اینکه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون تعداد زیادی از رهبران رده اول، دوم و حتی سوم خود را از دست داده است، همچنان از طریق سازوکارهای سازمانی داخلی، توانایی بازتولید رهبری خود را دارد و توانسته است که خود را سازماندهی دوباره کند و از بنیان سازمانی برخوردار است.
انتخاب الحیه تاکیدی دوباره بر تداوم راه حماس است. حماس با انتخابات داخلی خود این پیام را ارسال کرد که ساختار رهبری خود را سازماندهی دوباره کرده است اما جهت قطب نمای آن تغییری نکرده است